საპენსიო რეფორმა

გიორგი ქობულია საპენსიო სააგენტოს სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ დაინიშნა

საქართველოს პარლამენტი

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი გიორგი ქობულია სახელმწიფო საპენსიო სააგენტოს სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ დაინიშნა, ინფორმაცია ტაბულას ეკონომიკის სამინისტროში დაუდასტურეს. ქობულია ამ პოსტს მომდევნო 2 წლის განმავლობაში დაიკავებს. 

სამეთვალყურეო საბჭო საპენსიო სააგენტოს ერთერთი მმართველი ორგანოა. კანონმდებლობის მიხედვით, სამეთვალყურეო საბჭოს მუდმივი წევრები არიან - ეკონომიკის, ჯანდაცვის და ფინანსთა მინისტრები, ასევე საპენსიო სააგენტოს საინვესტიციო საბჭოს თავმჯდომარე. 

დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონის მიხედვით, სწორედ მინისტრებით დაკომპლექტებული სამეთვალყურეო საბჭო ნიშნავს და ათავისუფლებს საპენსიო სააგენტოს დირექტორს.

ამჟამად მთავრობა საპენსიო სააგენტოს დირექტორს ეძებს. სახელმწიფო დასაქმების პორტალზე გამოქვეყნებული ვაკანსიის მიხედვით, დირექტორის ანაზღაურება თვეში 10,000-15,000 ლარი იქნება. ეს წლიურად მაქსიმუმ 180,000 ლარის ხელფასს ნიშნავს. დირექტორისგან განსხვავებით, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები ანაზღაურებას არ მიიღებენ.

რეფორმის შესახებ:

საქართველოს მთავრობა 2019 წლის პირველი იანვრიდან ნაწილობრივ სავალდებულო დაგროვებითი საპენსიო რეფორმის დაწყებას გეგმავს. სისტემის ამოქმედების შემდეგ მოქალაქეთა მთლიანი ხელფასის 6% ყოველთვიურად გადაირიცხება სპეციალურ სახელმწიფო საპენსიო ფონდში. ეს ფონდი მოქალაქეთა მიერ დაზოგილ თანხას სხვადასხვა საინვესტიციო პროექტში დააბანდებს და მას საპროცენტო სარგებელსაც დაარიცხავს. ამ ფულს მოსახლეობა საპენსიო ასაკის მიღწევის შემდეგ, საბაზო პენსიასთან (დღეს 180 ლარი) მიიღებს. რეფორმა მოსახლეობის საპენსიო უზრუნველყოფის ტვირთის ბიუჯეტიდან მოქალაქეებზე გატანას ისახავს მიზნად და ის საკმაოდ გრძელვადიან პერიოდს (40 წელი და მეტი) ეხება.

რეფორმის დიდი სოციალურ-პოლიტიკური მნიშვნელობის მიუხედავად, ეკონომიკის სამინისტრო ვერ ასახელებს უშუალოდ რა თანხას მიიღებენ მოქალაქეები 40 წლის დაზოგვის შემთხვევაში. მთავრობა მხოლოდ სავარაუდო რიცხვებზე საუბრობს. 

რეფორმის სქემა:

საპენსიო სქემაში ავტომატურად ჩაერთვება ყველა მოქალაქე, ვინც ანაზღაურებას გაფორმებული კონტრაქტის შედეგად იღებს. სისტემა ნაწილობრივ სავალდებულო პრინციპით მოქმედებს. 40 წელზე უფროსებს არჩევანი ექნებათ, გაწევრიანდნენ თუ არა სისტემაში, 40 წლამდე პირებს კი, დაზოგვის ვალდებულება გაუჩნდებათ. საპენსიო სქემა ეხება დასაქმებულს, დამსაქმებელსა და სახელმწიფოს. წინასწარი პროექტის მიხედვით, მათი თანამონაწილეობა გამოისახება შემდეგი ფორმულით:

  • დასაქმებული ფონდში რიცხავს ყოველთვიური ხელფასის 2%-ს.
  • დამსაქმებელი ფონდში რიცხავს დასაქმებულის ხელფასის 2%-ს.
  • სახელმწიფო დასაქმებულის საშემოსავლო გადასახადიდან იღებს 2%-ს და მას საპენსიო ფონდში რიცხავს.

მივიღეთ ფორმულა 2%+2%+2%, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყოველთვიურად დასაქმებულის მთლიანი (და არა ის, რასაც ხელზე იღებს) ხელფასის 6% დაიზოგება.

თუ პირის შემოსავალი წელიწადში 60 000 ლარზე მეტია, სახელმწიფო მისი საშემოსავლი გადასახადიდან საპენსიო ფონდში კონტრიბუციას არ მოახდენს. 

ამ ფულს სპეციალური საპენსიო სააგენტო განკარგავს. თანხა ჩაიდება ადგილობრივ საფინანსო აქტივებში - სახაზინო ობლიგაციებსა და ქართული კერძო ბიზნესის მიერ გამოშვებულ ფასიან ქაღალდებში. ფონდის სანვესტიციო საქმიანობაზე ზედამხედველი ეროვნული ბანკი იქნება. 

საპენსიო რეფორმა მოსახლეობის განკარგვად შემოსავლებს შეამცირებს, დამსაქმებლებისთვის კი პრაქტიკულად ახალ გადასახადს წარმოადგენს. 

საქართველოს მოსახლეობას ახსოვს გასული საუკუნის ოთხმოცდაათიანი წლების ფინანსური კრიზისი და ჰიპერინფლაცია, რომელმაც საქართველოს ეკონომიკა უფსკრულის პირას მიიყვანა. შესაბამისად, დღეს საქართველოში არაა სათანადოდ განჭვრეტადი გარემო ისეთი გრძელვადიანი ინვესიტციისთვის, როგორსაც საპენსიო რეფორმა ითვალისწინებს. მეტიც, თავად ეკონომიკის სამინისტროც კი ერიდება იმის თქმას, რა იქნება ის საპროცენტო სარგებელი, რასაც ფონდი დაზოგილ თანხებს დაარიცხავს.

შესაბამისად, განჭვრეტადი გარემოს არარსებობის პირობებში მოსახლეობის მიერ ფონდში გადარიცხული თანხა არის ხარჯი. ეს არის თანხა, რაც მოსახლეობის განკარგვად შემოსავლებს აკლდება. ქვეყანაში არსებული უკიდურესი სიღარიბის გათვალისწინებით, მთავრობა შემოსავლის ნაწილს წაართმევს უკიდურესად გაჭირვებულ ფენას, რომელსაც საკუთარი არსებობისთვის შემოსავალი ესაჭიროება არა 40 წლის შემდეგ, არამედ დღეს.

ამავდროულად, არსებობს საერთაშორისო გამოცდილება, როდესაც სახელმწიფომ საპენსიო ფონდში არსებული თანხა საერთოდ მიითვისა, შესაბამისად რთულია ითქვას საერთოდ მიიღებს თუ არა მოსახლეობა რამეს მათ მიერ წლების განმავლობაში დაზოგილი ფულის სანაცვლოდ. 

რა არის დამსაქმებლის 2%

საპენსიო რეფორმა ვალდებულებებს დამსაქმებლებსაც აკისრებს, მათ ფონდში დასაქმებულის ხელფასის 2%-ის მოცულობის შენატანები უნდა განახორციელონ, რაც კომპანიებისთვის დამატებით ხარჯს წარმოადგენს. დასაქმებულისგან განსხვავებით დამსაქმებლებს არჩევანი არ აქვთ, თუ დასაქმებული ფონდში მონაწილეობას დათანხმდა, მის დამსაქმებელს სხვა გზა არ რჩება, და ისიც ავტომატურად ერთვება სქემაში, ეს კი მათთვის ახალი გადასახადის დაწესებასთან საკმაოდ ახლოსაა. სქემაში ჩართვის შემდეგ კომპანიებს სამი არჩევანი აქვთ:

  1. დასაქმებულის საპენსიო ფონდში ჩარიცხონ დასაქმებულის ხელფასის 2% ისე, რომ დასაქმებულის ხელფასის მოცულობა არ შემცირდეს. ამ შემთხვევაში, დამსაქმებლის ხარჯები იზრდება. მაგალითად, თუ ხელფასია 1000 ლარი, დასაქმებულის ხელფასი დარჩება 1000 ლარი და ამასთან ერთად, დამსაქმებელი კიდევ 20 ლარს ჩარიცხავს ფონდში. ჯამში დამსაქმებლისთვის დასაქმებულის ხარჯი გაიზრდება 20 ლარით.
  2. დამსაქმებლებს შეუძლიათ, საპენსიო ფონდში ჩასარიცხი 2% მოაკლონ დასაქმებულის ხელფასს და ისე მიმართონ საპენსიო ფონდში. ამ შემთხვევაში დამსაქმებლის ხარჯები უცვლელია, მაგრამ დასაქმებულის ხელფასი 2%-ით მცირდება.
  3. ნებისმიერი სახის თანაფარდობა ხელფასის 2%-ით შემცირებასა და დასაქმებულის შენახვის ხარჯების 2%-ით ზრდას შორის.

კომენტარები