ფარმაცევტული ბაზრის დერეგულაცია და პირველი შედეგები

0 კომენტარი

წამლის ძირითადმა იმპორტიორმა კომპანიებმა - ავერსმა და პე-ეს-პემ - 500 დასახელების მედიკამენტი 25-40%-ით გააიაფეს. მართალია, დღეს დარეგისტრირებული 5000 წამლიდან 500-ზე ფასების კლებას მომხმარებლისთვის დიდი ეფექტი არ ჰქონია, მაგრამ, მეორე მხრივ, ბაზარზე ახალი მოთამაშეებიც გაჩნდნენ, რაც ექსპერტებს საშუალებას აძლევს ივარაუდონ, რომ ფასების კლების ტენდენცია ისევ გაგრძელდება და ყველა ტიპის წამალს მოიცავს.
ტენდენცია 2009 წლის ბოლოდან შეიმჩნევა, მას შემდეგ, რაც კანონში - „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ” - ცვლილებები შევიდა.
2009 წლის ბოლომდე მოქმედი კანონი მრავალ შეზღუდვას აწესებდა როგორც წამლის იმპორტიორისათვის, ისე აფთიაქის გახსნის მსურველი მეწარმისათვის.
იმპორტიორებს წამლის დასარეგისტრირებლად რთული და ხანგრძლივი პროცედურების გავლა უხდებოდათ: მათ, განაცხადთან ერთად, წამლის სააგენტოსთვის უნდა წარედგინათ, სულ მცირე, 8 დოკუმენტი - მათ შორის, წამლის ხარისხის სერთიფიკატი; მასალები კლინიკამდელი, კლინიკური კვლევის შედეგებისა და ექსპერტიზის შესახებ; ასევე, მონაცემები წამლის წარმოებაზე, რაც რთული მოსაგროვებელი და გადასამოწმებელი იყო. რეგისტრაცია ამ მასალების წარდგენიდან 6 თვეში ხდებოდა.
კანონი სხვა შეზღუდვებსაც აწესებდა. მაგალითად, საქართველოში მოქმედი ძველი, 1997 წელს მიღებული კანონის მიხედვით, იმპორტიორი საერთაშორისო კომპანიისგან ყიდულობდა არა მხოლოდ უშუალოდ წამლებს, არამედ ამ წამლის ქართულ შეფუთვას და ქართულ ანოტაციას, რადგან კანონი წამლის განსხვავებული (არაქართული) შეფუთვა-მარკირებით და განსხვავებულ (არაქართულ) ენაზე შემოტანას კრძალავდა. შესაბამისად, წამლის თვითღირებულებაც იზრდებოდა და ბაზარზეც ძვირად ფასობდა.
შეზღუდვები ვრცელდებოდა აფთიაქის გახსნის მსურველ მეწარმეებზეც, კერძოდ, აფთიაქის გახსნისთვის მეწარმეს უნდა ჰქონოდა 40 კვადრატული მეტრი ფართი, რომლის ნახევარიც საწყობი უნდა ყოფილიყო და ლიცენზიასაც მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიღებდა, თუ იგი უმაღლესი ფარმაცევტული განათლების დამადასტურებელ დიპლომს ფლობდა. კანონის ამ მუხლს მეწარმეებმა გვერდი აუარეს: ისინი, პრაქტიკულად, დიპლომს ქირაობდნენ ანუ ყოველთვიურად არაოფიციალურად უხდიდნენ ხელფასს პროვიზორებს, რომელთაც დიპლომი ჰქონდათ, მაგრამ არ ჰქონდათ საკუთარი სახსრები აფთიაქის გასახსნელად. შესაბამისად, აფთიაქი - ლიცენზიას, ხოლო აფთიაქის ფაქტობრივი მფლობელი ბიზნესსაქმიანობის შანსს იღებდა.
2009 წლის ოქტომბრიდან ძალაში შევიდა ახალი კანონი, რომელმაც ადრე არსებული რეგულირების ნახევარზე მეტი გააუქმა, ხოლო რაც დარჩა, გაამარტივა.
კანონის მიხედვით რეგისტრაციის ორი სახე არსებობს: აღიარებითი რეჟიმი, როცა წამალი პირველად შემოდის საქართველოში და წამლის სააგენტომ უნდა აღიაროს; და პარალელური იმპორტი, როცა იგივე დასახელების მედიკამენტი უკვე არსებობს ბაზარზე და სხვასაც შემოაქვს.
ახალი კანონით, მედიკამენტის დასარეგისტრირებლად დაინტერესებულმა პირმა წამლის სააგენტოს უნდა წარუდგინოს: ინსტრუქციის ავტორიზებული თარგმანი ქართულ ენაზე და ორიგინალი; ფარმაცევტული პროდუქტის ნიმუში და ანალიზის მეთოდები, რასაც, როგორც წესი, თავად მწარმოებელი გასცემს; და ფარმაცევტული პროდუქტის სერთიფიკატი, რომელსაც გასცემს ან თავად მწარმოებელი, ან შესაბამისი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანო. ამ უკანასკნელ მოთხოვნას ალტერნატივაც აქვს: თუ დაინტერესებული პირი პროდუქტის სერთიფიკატს ვერ მოიპოვებს, შეუძლია, მწარმოებელი ქარხნის GMP-სერთიფიკატი წარადგინოს (რაც იმას ადასტურებს, რომ ქარხანა მაღალი სტანდარტისაა); ასევე, შეუძლია წარადგინოს წარმოების ლიცენზია, რომელსაც მწარმოებელი ქვეყნის მარეგულირებელი ორგანო გასცემს. სპეციალისტების თქმით, ამ დოკუმენტების შეგროვება და შესწავლა უფრო ადვილია, ამიტომ, ახალი კანონით, ძველი, ექვსთვიანი ვადა ერთ კვირამდე შემცირდა.
ამ ერთი კვირის განმავლობაში მოწმდება, ნამდვილად რეგისტრირებულია თუ არა მოცემული წამალი მითითებულ ქვეყანაში.
კიდევ უფრო მარტივია საქართველოს ბაზარზე ახალი კანონით დაშვებული მედიკამენტის პარალელური იმპორტის პროცედურა. ამ შემთხვევაში იმპორტიორი წამლის რეგულირების სააგენტოში მხოლოდ ოთხ დოკუმენტს წარადგენს და პასუხს 5 დღეში მიიღებს.
შეზღუდვა, ზოგადად, წამლის იმპორტზეც მოიხსნა: მედიკამენტის ქართულად შეფუთვა-მარკირება სავალდებულო აღარ არის. ისიც საკმარისია, რომ წამალი დარეგისტრირებულია მაღალი სანდოობის ქვეყანაში, მათ შორის, ევროკავშირისა და OECD-ის ქვეყნებში, ასევე ამერიკაში.
საქართველოში წამლის ექსპერტიზა საერთოდ არ ტარდება - წამლის სააგენტო სარგებლობს ექსპერტიზით, რომელიც საქართველოზე განვითარებულ ქვეყნებში ჩატარდა. შესაბამისად, მხოლოდ იმის დადასტურებაც კმარა, რომ პრეპარატს ექსპერტიზა გავლილი აქვს და ლეგალიზებულია მაღალი სანდოობის ქვეყნის ბაზარზე.
ექსპერტი ვახტანგ მეგრელიშვილი ამბობს, რომ 7-დღიანი ვადა და დოკუმენტები საერთოდ არ იქნებოდა საჭირო, წამლის სააგენტოს ხელი რომ მიუწვდებოდეს მაღალი სანდოობის ქვეყნებში რეგისტრირებული წამლების ელექტრონულ ბაზებზე. ეს დამოკიდებულია არა კანონზე, არამედ ტექნიკურ შესაძლებლობაზე.
ახალი კანონით, აფთიაქის გახსნისა და წამლებით ვაჭრობის პროცედურებიც გამარტივდა: წამლებით ვაჭრობისთვის არ არის აუცილებელი ცალკე ფართი, მედიკამენტების გაყიდვა შეიძლება დიდ სუპერმარკეტებშიც, ხოლო მცირე აფთიაქებს შესაძლებლობა აქვთ, წამლებთან ერთად, სხვა სახის პროდუქციაც გაყიდონ. აფთიაქის გახსნა შეუძლია საშუალო პროფესიული განათლების ფარმაცევტსა და უმაღლესი სამედიცინო განათლების მქონე ნებისმიერ პირს.
კანონის ამოქმედებიდან 5 თვის თავზე, ფარმაცევტულ ბაზარზე შესამჩნევი ცვლილებები შეინიშნება.
წამლის რეგულირების სააგენტოს თავმჯდომარის მოადგილე კირა სამყურაშვილი ამბობს, რომ ამჟამად საქართველოში დარეგისტრირებულია 5000 პრეპარატი, მათ შორის 200 - ახალი კანონის მიღების შემდეგ, ძირითადად, ბოლო ერთ თვეში. ამასთან, ფასები 500-მდე დასახელების წამალზე შემცირდა.
გაიაფების მიზეზად ავერსის ხელმძღვანელი პაატა კურტანიძე ახალ კანონს ასახელებს: მას შემდეგ, რაც მომწოდებელ საერთაშორისო კომპანიას წამლის ქართულ ენაზე შეფუთვა-მარკირებისათვის დამატებით თანხას აღარ უხდის, ავერსმა წამლები უკვე მესამედ გააიაფა - პირველად ახალი კანონის ამოქმედებიდან თითქმის ერთ თვეში, მეორედ - დეკემბერში და მესამედ - ორი კვირის წინ. კურტანიძის თქმით, პროცესი მუდმივად გაგრძელდება, რადგან კომპანია თავად არის დაინტერესებული მეტი რაოდენობის წამალი გაყიდოს იაფად.
წამლების გაიაფების მიზეზი კონკურენციის ზრდაცაა: ბაზარზე გაჩნდა ახალი აფთიაქები - ფარმადეპო და ფარმაცენტრი, რომლებმაც მომხმარებელს წამლები 20%-ით იაფად შესთავაზეს, ვიდრე ავერსმა და პე-ეს-პემ: ზოგჯერ ავერსი ფარმას მიერ წარმოებულ წამალს ახალ აფთიაქებში უფრო იაფად იყიდით, ვიდრე თავად ავერსში.
ბოლო ერთი თვეა ბაზარზე გამოჩნდნენ წამლის პარალელური იმპორტიორებიც, მაგალითად, ნიკოლოზ შარიქაძე, რომელმაც ამ ერთი თვის განმავლობაში ოცი მედიკამენტის პარალელური იმპორტის უფლება უკვე მოიპოვა. იგი დამატებით მოლაპარაკებებს აწარმოებს ევროკავშირის ექვს ქვეყანასთან, რისთვისაც პროფესიონალი თარჯიმანიც კი დაიქირავა. წარმატებული მოლაპარაკების შემთხვევაში, შარიქაძე კიდევ რამდენიმე ათეული წამლის დარეგისტრირებას გეგმავს და ამბობს, რომ წამლებს სულ ცოტა 20%-ით იაფად მაინც შესთავაზებს ბაზარს.
შარიქაძეს კონკურენციის არ ეშინია. მისი აზრით, რაკი შემოტანილი პროდუქციის ხარისხი ერთი და იგივეა, განმსაზღვრელი მაინც ფასი იქნება, პე-ეს-პესა და ავერსის გარდა კი უკვე არსებობს სხვა სააფთიაქო ქსელები, სადაც, შარიქაძის თქმით, სიამოვნებით იყიდიან უფრო იაფად შემოტანილ წამალს.
ბაზრის ყველა მოთამაშე თანხმდება, რომ კანონის დერეგულაცია წინ გადადგმული ნაბიჯია. ახლა მთავარია ეკონომიკური პოლიტიკის სხვა ნაბიჯებიც ასევე თანმიმდევრული იყოს.

არჩევნები 2018

ახალი ვიდეო მეტი ვიდეო

შალვა შავგულიძე

კომენტარები