გაზპრომთან მოლაპარაკებები

WEG: რუსეთთან შეთანხმება ერთი-ერთზე ფორმატში არ უნდა წარმართულიყო

0 კომენტარი
ფოტო: gazprom.com

ენერგეტიკის საკითხებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაცია მსოფლიო გამოცდილება საქართველოსთვის (WEG) გაზპრომთან გასაფორმებელი ხელშეკრულების შესახებ განცხადებას ავრცელებს, რომლის მიხედვითაც, ხელშეკრულებაზე მოლაპარაკებები დახურულ გარემოში სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის გარეშე წარიმართა, ამას კი, კონტრაქტში საქართველოსთვის წამგებიანი ფასის დაფიქსირება მოჰყვა. WEG-ის შეფასებით, იმ პირობებში, როდესაც რუსეთს საქართველოს ტერიტორიის ნაწილი აქვს ოკუპირებული, მის ერთ-ერთ უმსხვილეს სახელმწიფო კომპანიასთან ერთი-ერთზე ფორმატში მოლაპარაკებები არ უნდა გამართულიყო და მასში ქართულ მხარეს საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და პარტნიორი ქვეყნების ჩართულობა უნდა უზრუნველეყო.

"11 იანვარს, ენერგეტიკის სამინისტრომ საქართველოს მთავრობას წარუდგინა სომხეთში გაზის ტრანზიტზე გაზპრომთან" დასრულებული მოლაპარაკების შედეგები, რის მიხედვითაც, საქართველო კარგავს გაზის ტრანზიტის დღემდე მოქმედ სარგებელს და გაუარესებულ პირობებს თანხმდება. კერძოდ, გაზის გატარების საფასური გადადის ფულად ანაზღაურებაზე. ამის გამო, საქართველოს გაზმომარაგება გაზის ფასის ცვალებადობის მიმართ უფრო მგრძნობიარე ხდება.

ცნობილია, რომ ახალი პირობებით მისაღები ფულადი ანაზღაურება რამდენჯერმე ნაკლებია, ვიდრე ძველი ხელშეკრულებით მისაღები გაზის ღირებულება.

ახალი შეთანხმებით, შესაძლებელია რუსეთისგან გაზის შესყიდვა 185 დოლარად (ათას კუბმ-ზე), ოღონდ ე.წ. "სოციალური" სექტორისათვის და მხოლოდ დეფიციტის შემთხვევაში, ანუ კომერციულ სექტორში სოკართან კონკურენციაზე ლაპარაკი არ არის.

ხელშეკრულება ორწლიანია და 2017 წელს ნაწილობრივ ისევ იმოქმედებს ნატურით ანაზღაურება, თუმცა, ამავე დროს ცხადია, ძველი პირობების, ანუ ნატურით 10%-იანი ანაზღაურების აღდგენა, დიდი ალბათობით, მომავალში ვეღარ მოხდება.

მოლაპარაკება დამთავრებულია და მთავრობის მიერ მოწონებული. ენერგეტიკის სამინისტრო მიანიშნებს, რომ მოლაპარაკების შედეგი იძულებითია და ითვალისწინებს იმ საფრთხეებს, რაც ქვეყანას შეიძლება დაუდგეს რუსეთის პირობებზე არდათანხმების შემთხვევაში.

შეფასება:

1. ახალი ტრანზიტის პირობები მნიშვნელოვნად გაუარესებულია ძველთან შედარებით, როგორც ეკონომიკური, ასევე ენერგეტიკული უსაფრთხოების თვალსაზრისით.

2. გაზპრომთან მოლაპარაკება მიმდინარეობდა ერთი-ერთზე, დახურულ რეჟიმში, მომზადებული სტრატეგიის, რისკების ანალიზის, გათვლილი სცენარების, კვალიფიციური ადგილობრივი ან საერთაშორისო ექსპერტების ჩართულობის, პოლიტიკური მოკავშირეების და საზოგადოებრივი თანამონაწილეობის გარეშე, რაც არ იძლევა საკმარის წინაპირობას იმისთვის, რომ სრულად იყოს დაცული ქვეყნის ინტერესები და მიღწეულ იქნას საუკეთესო შესაძლებელი შედეგი,

3. გაუმჭვირვალე გარემოში ბუნებრივად ჩნდება კითხვები: რატომ არ მოხდა პირობების ცვლილება შარშან, ანალოგიურ მოლაპარაკებებზე და რა იყო ის დამარწმუნებელი არგუმენტები, რამაც რუსეთი აიძულა, შეენარჩუნებინა საქართველოსთვის მომგებიანი პირობები; რატომ ვერ გამოვიყენეთ წელს იგივე არგუმენტები და ხომ არ არის წლევანდელი ცვლილება შეთანხმებული წინა წლის მოლაპარაკებებზე.

4. სამინისტრო არ ასაჯაროებს ტრანზიტის ფულად საფასურს და აცხადებს მას „კომერციულ საიდუმლოდ“, თუმცა მოლაპარაკების მხარეები არ არიან სრულფასოვანი კომერციული აგენტები და ტრანზიტის ფასი „საიდუმლოდ“ რჩება მხოლოდ საქართველოს მოსახლეობისათვის. დიდი ალბათობით, სხვა დაინტერესებული მხარეები, საკუთარი არხებით, ადვილად მიიღებენ ინფორმაციას ამ ფასის შესახებ;

5. ამასთან, ტრანზიტის საფასური არის არა სემეკის მიერ დადგენილი, არამედ სამინისტროს მიერ მოლაპარაკებულია და, სავარაუდოდ, მასში არ არის სრულად ასახული ტრანზიტთან დაკავშირებული წარსული და მომავალი ხარჯები.

6. რუსეთისგან გაზის შესყიდვის შეთანხმებული ფასი ($185 დოლარი/1000მ3) პოლიტიკურია და აღემატება სომხეთისათვის ($165 დოლარი/1000მ3) და თუნდაც გერმანიისთვის ($160 დოლარი/1000მ3) მიწოდებული გაზის საფასურს. ამასთან, არ ფორმდება შესყიდვის ხელშეკრულება გაზის ფიქსირებულ მოცულობაზე, შენარჩუნებულია გაზის ბაზრის არაბუნებრივი დაყოფა სექტორებად და სავარაუდოდ, "სოკარი" რჩება მონოპოლისტად ე.წ. კომერციულ სექტორში.

7. რუსეთთან მოლაპარაკებებისას, გამოიყენება ისეთივე მიდგომა, როგორც ჩვეულებრივ სავაჭრო პარტნიორთან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ღიად არღვევს საქართველოს მიმართ საერთაშორისო სამართლის ნორმებს, აქვს მკაფიო პოლიტიკური ინტერესები და ფლობს მრავალ ენერგეტიკულ, ეკონომიკურ თუ პოლიტიკურ თუ სამხედრო ბერკეტს საქართველოს წინააღმდეგ (ენგურჰესი და აფხაზეთის მოხმარება, ელექტროენერგიის იმპორტზე დამოკიდებულება, ენერგეტიკული აქტივების ფლობა და სხვა).

დასკვნა:

1. გაზპრომთან მოლაპარაკებები სცილდება ენერგეტიკის ჩარჩოებს და საჭიროებს ეროვნული უსაფრთხოების კონტექსტში განხილვას და მოქმედებას სამთავრობო დონეზე; საგარეო ურთიერთობების სამინისტროს, ეროვნული უშიშროების საბჭოს და სხვა სამსახურების თანამონაწილეობას; ასევე პარტნიორი ქვეყნების და საერთაშორისო ორგანიზაციების ჩართულობას - რაც არ განხორციელებულა.

2. აუცილებელია მოლაპარაკებების მეთოდური, საექსპერტო და პოლიტიკური მომზადება, გამჭვირვალობა და საზოგადოებრივი ჩართულობა, რაც რისკების შემცირების და ქვეყნის ინტერესების უკეთ დაცვის საშუალებას შექმნის.

3. გაზის ბაზარში არსებული გაუმჭვირვალე არაკონკურენტული გარემო ეწინააღმდეგება ქვეყნის და მომხმარებლების ინტერესებს. საჭიროა მეტი დივერსიფიცირება და გაზის ბაზრის რეფორმა, გამჭვირვალე რეგულირების და ჯანსაღი კონკურენციის დანერგვა.

4. დასამუშავებელია ქვეყნის ენერგეტიკული უსაფრთხოების სტრატეგია, რომელიც განსაზღვრავს დარგის განვითარებას და სახელმძღვანელო დოკუმენტი იქნება მისი მესვეურებისათვის. ენერგეტიკის მართვის არსებული გაუმჭვირვალე პრაქტიკა არ იძლევა ქვეყნის და მომხმარებლის ინტერესების სრულფასოვანი დაცვის შესაძლებლობას და სასწრაფოდ უნდა შეიცვალოს რეფორმების გატარებით.

შენიშვნა: ჩრდილოეთ-სამხრეთის გაზის ტრანზიტი პირდაპირ არ ექვემდებარება საქართველოს ენერგეტიკულ გაერთიანებაში გაწევრიანებით რეგულირებას, ვინაიდან გაწევრიანების პროტოკოლით გაზის ტრანზიტის არსებული შეთანხმებები გათავისუფლებულია ევროპული დირექტივების მოთხოვნებისგან (დეროგაცია)", - წერია ორგანიზაციის განცხადებაში.

ახალი ვიდეო მეტი ვიდეო

შსს: დავაკავეთ ბიზნესპარტნიორები, რომლებმაც დავის გადასაწყვეტად კანონიერ ქურდებს მიმართეს

კომენტარები